Data Analyst (นักวิเคราะห์ข้อมูล)

07/06/2016 10:17 PM คอมพิวเตอร์ 3,251 views

Data

 

วันนี้จะพามาทำความรู้จักกับงานด้าน IT อีกหนึ่งสาขาที่น่าสนใจและผมกำลังทำอยู่ ซึ่งตอนแรกที่ผมจะมาสนใจด้านนี้ก็เคยศึกษาหาข้อมูลมาก่อนเหมือนกันว่าเค้าทำอะไรกันบ้าง รายละเอียดงานเป็นยังไง แต่ไม่ค่อยมีคนเขียนไว้หรือคนรู้จักที่ทำด้านนี้เลย ตอนนี้มีโอกาสได้ทำแล้วอยากเขียนไว้เผื่อว่ามีคนสนใจจะได้ศึกษาไว้เพื่อตัดสินใจครับ

งานด้านวิเคราะห์ข้อมูลเกิดจากที่บริษัทมีการจัดเก็บข้อมูลต่างๆ ของธุรกิจตัวเองและเป็นข้อมูลที่มีมูลค่า เช่น ข้อมูลยอดขาย ข้อมูลลูกค้า ข้อมูลการเงิน หรือข้อมูลจำนวนคนไปเยี่ยมชมงานแสดงสินค้าต่างๆ เป็นต้น บางคนไม่รู้ว่าข้อมูลนั้นมีมูลค่ายังไง เราเราต้องนำมาวิเคราะห์ก่อน และใช้ข้อมูลนั้นให้เกิดประโยชน์ เพื่อที่จะดึงดูดลูกค้าหรือสร้างยอดขายให้กับบริษัทตัวเองได้

ตามหลักการตลาดอาจจะมีการสรุปว่าสามเดือนที่ผ่านมายอดขายเป็นยังไงบ้าง เติบโตหรือลดไปเท่าไหร่และมีวิธีไหนหรือกลยุทธ์ตามเทคนิคการตลาดที่จะดึงดูดลูกค้าหรือเพิ่มยอดขายได้ แต่เดี่ยวนี้มีการแข่งขันของธุรกิจสูง

เราสามารถนำข้อมูลที่เก็บไว้มาช่วยเพิ่มยอดขาด ดึงดูดลูกค้า โดยใช้เทคนิคด้านคอมพิวเตอร์ Data Mining การแบ่งข้อมูล การจำแนกข้อมูล เพื่อทำนายว่าในอีก 3 เดือนข้างหน้าลูกค้าจะเพิ่มขึ้นเท่าไหร่ กลุ่มเป้าหมายลูกค้าคือใครและทำยังไงให้ลูกค้ามาสนใจผลิตภัณฑ์ของเราโดยใช้ข้อมูลที่มีอยู่

การวิเคราะห์ข้อมูลก็ยังเกี่ยวกับการบริหารความสัมพันธ์กับลูกค้า (CRM) ด้วยโดยจะต้องรู้วิธีการที่จะทำให้ลูกค้ารู้สึกชอบและผูกพันธ์กับสินค้าของเรา มีการบริการที่ดีและใช้ผลิตภัณฑ์ของเราไปตลอด ซึ่ง CRM ก็มีความสัมพันธ์กับ IT ด้วย เช่น การสร้างปฏิสัมพันธ์กับลูกค้าโดยประชาสัมพันธ์ข้อมูลบนเว็บไซต์ทำให้ลูกค้าเข้าถึงข้อมูลหรือกิจกรรมของบริษัทได้ง่าย การเผยแพร่ข่าวสารต่างๆ

ซอฟแวร์ที่ช่วยบริหารจัดการลูกค้า จัดเก็บข้อมูลการซื้อสินค้าและความพึงพอใจเพื่อนำมาวิเคราะห์และปรับปรุงบริการของบริษัทและช่วยให้การทำงานที่รวดเร็วขึ้นด้วย เช่น เมื่อมีผลิตภัณฑ์ตัวใหม่ที่กำลังจะวางขาย เราก็สามารถใช้ข้อมูลลูกค้าเดิมเพื่อโปรโมทหรือแจ้งให้ทราบถึงสินค้านั้นๆ ก็จะช่วยกระตุ้นและดึงดูดลูกค้าด้วยครับ

 

…งานของนักวิเคราะห์ข้อมูล…

ความรับผิดชอบและงานหลักๆ ที่ต้องทำของตำแหน่งนี้ไม่ได้ระบุเจาะจง เหมือนตำแหน่งอื่นๆ ครับที่สามารถทำได้หลากหลาย แต่ก็ไม่เกินขอบเขตด้านข้อมูล ขอสรุปขอบเขตงานที่เขียนไว้ในรายละเอียดสมัครงานบน JobSdb และที่ผมได้ทำมาก็จะมีรายละเอียด เช่น

  • Data Entry
    การที่จะวิเคราะห์ข้อมูลได้นั่นสิ่งสำคัณที่สุดก็คือ ข้อมูลนั่นเองครับ เพราะถ้าไม่มีข้อมูลแล้วก็ไม่สามารถนำอะไรมาวิเคราะห์ได้ ดังนั่น Data Entry จึงเป็นงานสำคัญอีกอย่างหนึ่ง ลักษณะการทำงานคือการนำเข้าข้อมูลที่มาจากหลายแหล่ง ซึ่งข้อมูลที่ได้รับมาก็มีรูปแบบที่แตกต่างกันออกไป บางครั้งข้อมูลอจจะไม่ถูกต้อง หรือกรอกข้อมูลผิด ก่อนจัดเก็บต้องมีการแปลงข้อมูล (Data Cleaning) ให้อยู่ในรูปแบบที่ถูกต้องแล้วพร้อมใช้งาน บางหน่วยงานอาจจะมีเครื่องมือที่ช่วยแปลงข้อมูลหรือหากไม่มีก็ต้องมีวิธีแปลงข้อมูลเอง หากข้อมูลมีจำนวนมากอาจะเสียเวลาได้ การเขียนโปรแกรม เช่น VBA จะช่วยให้การทำงานเร็วขึ้น
  • Analytic / Data Mining
    ทักษะการวิเคราะห์ เนื่องจากการทำงานกับข้อมูลไม่เพียงแต่จัดการข้อมูล ทำรายงาน ดึงข้อมูลเท่านั้น บางครั้งยังต้องวิเคราะห์ข้อมูลและมองให้ออกด้วยความข้อมูลที่มีอยู่มีความสัมพันธ์กันยังไง สามารถนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ทางธุรกิจอะไรได้บ้าง บางบริษัทยังสนับสนุนให้พนักงานตำแหน่งนี้ฝึกวิเคราะห์ข้อมูลและประยุกต์ใช้ข้อมูลกับธุรกิจไปด้วย
  • Reporting
    เน้นการทำรายงาน การนำข้อมูลที่มีอยู่มาวิเคราะห์นำเสนอผู้บริหารในรูปแบบที่เข้าใจง่าย การสรุปรายงานประจำวัน ประจำเดือน หรือประจำปี ซึ่งข้อมูลนั้นก็มีจำนวนมาก หากเรามีข้อมูลที่เป็นตารางอยู่ 200,000 record ก็ต้องคิดว่าทำยังไงถึงจะดูข้อมูลทั้งหมดเข้าใจง่าย การใช้เครื่องมือไหนจะช่วยให้การสรุปผลข้อมูลที่มีได้รวดเร็ว และการแสดงผลข้อมูลที่เข้าใจง่าย (Data Visualization)
  • Service
    ด้านนี้เกี่ยวกับ จนท. ฝ่าย IT เพราะข้อมูลจะถูกเก็บอยู่ในระบบคอมพิวเตอร์หรือที่เครื่อง server และข้อมูลเหล่านั้นเป็นข้อมูลที่มีมูลค่าเช่น การซื้อขาย ข้อมูลลูกค้า ข้อมูลการเงิน ไม่สามารถเผยแพร่ได้ ฉะนั้นต้องมีการจัดเก็บที่ถูกต้องและปลอดภัยคนที่มีความรู้ด้าน IT ก็จะเข้าในรายละเอียดตรงนี้มากกว่า ว่าจะต้องบริหารจัดการยังไง ออกแบบฐานข้อมูลยังไง SAP มีปัญหาอะไรรึป่าว เป็นต้น
  • Support
    บางครั้งการทำงานก็ไม่ได้อยู่แค่แผนก IT แผนกเดียวแต่ต้องทำงานร่วมกับแผนกอื่นด้วยเช่น การตลาด บัญชี ซึ่งมีระบบที่เกี่ยวข้อมากมายเช่น ระบบบริหารจัดลูกค้าสัมพันธ์ (CRM) หรือระบบบริหารจัดการข้อมูล (SAP) หากฝ่ายการตลาดต้องการข้อมูลยอดขายของเดือนปัจจุบันในปีทีแล้วแต่ไม่มีความรู้ทางด้าน SAP ก็จะขอข้อมูลจากนักวิเคราะห์ข้อมูลช่วยสรุปให้ตามความต้องการ (Criteria) หรือการดึงข้อมูลจากระบบตามที่ฝ่ายอื่นต้องการและข้อมูลที่ได้มายังไม่สามารถใช้ได้เลย เราก็ต้องสรุปงานโดยนึกถึงว่า “คนอื่นไม่รู้เรื่องเลยจะสรุปยังไงให้ง่ายต่อการเข้าใจ”
  • Data Management
    การจัดการข้อมูล ไม่ได้มีระบุแน่นอน อาจเหมารวมขอบเขตงานอื่นๆ ด้านบน โดยไม่ได้เจาะลึกด้านไหนเป็นพิเศษหรืออาจเจาะลึกทุกด้านเลยก็ได้ครับ

ทักษะและขอบเขตกล่าวมากข้างต้นไม่จำเป็นว่าต้องรู้ทั้งหมด เพียงแค่รวบรวมมาไว้เป็นแนวทางให้ทราบว่า งานด้านวิเคราะห์ข้อมูลต้องทำอะไรบ้าง ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและบริษัทด้วย หากบริษัทขนาดใหญ่มีการแยกตำแหน่งงานอาจจะเน้นไปด้านใดด้านหนึ่งไม่จำเป็นต้องทำทุกอย่าง แต่หากบริษัทไม่ใหญ่หรือบริษัทมอบหมายงานต้องต้องรับผิดชอบทุกอย่าง ก็จะได้เรียนรู้หลายๆ ด้าน

 

…คุณสมบัติของสาขาที่เปิดรับ….

งานด้านนักวิเคราะห์ข้อมูลไม่ได้ระบุเจาะจงว่าต้องจบมาทางด้านสาขาไหน ถ้าสนใจข้อมูลและตัวเลขหรือมีประสบการณ์ก็สามารถทำได้ แต่ก็ไม่ได้เปิดกว้างว่าจบทางด้านสายวิทยาศาสตร์สุขภาพก็ทำได้ ส่วนใหญ่แล้วจะเปิดรับ 3 สาขาหลักๆ ที่เรียนมาด้านนี้คือ คอมพิวเตอร์เทคโนโลยีสารสนเทศ เศรษฐศาสตร์บัญชี และสถิติ เนื่องจากความรับผิดชอบและงานที่ต้องทำต้องมีความรู้ทางด้านคอมพิวเตอร์ควบคู่กับการตลาด ทั้งนี้ก็แล้วแต่ว่าธุรกิจหรือตำแหน่งงานของบริษัทนั้นต้องการคนในด้านไหนด้วยเพราะงานด้านนักวิเคราะห์ข้อมูลนี้ยังมีรายละเอียดที่ลึกลงไปอีกครับ

 

…ข้อได้เปรียบเสียเปรียบ….

จากที่บอกไปข้างต้นทั้งสองสาขา (คอมพิวเตอร์เทคโนโลยีสารสนเทศและเศรษฐศาสตร์บัญชี) มีข้อได้เปรียบเสียเปรียบต่างกัน
ทางด้านคอมพิวเตอร์เทคโนโลยีสารสนเทศก็จะมีความรู้ทางด้านการเขียนโปรแกรม ความรู้ด้านฐานข้อมูลและอัลกอริทึมที่แน่นกว่า เพราะการวิเคราะห์ข้อมูลนั้นยังรวมไปถึงการดูแลรักษาข้อมูลที่มีมูลค่า การใช้คำสั่ง sql เพื่อดึงข้อมูลตามเงื่อนไขและการเขียนโปรแกรมสนับสนุนงานอื่นๆ ด้วย

ข้อเสียเปรียบคือจะไม่มีความรู้ทางด้านการตลาด ทักษะการวิเคราะห์และการนำข้อมูลไปใช้อาจจะไม่เท่ากับคนที่จบทางด้านการตลาดเศรษศาสตร์มาโดยตรง แต่ก็มีข้อเสียตรงที่ไม่มีความรู้ด้านทางโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่แน่นพอ

บางบริษัทที่ไม่ได้แยกตำแหน่งของงานแน่ชัดหรือไม่ได้ะบ่งแยกแผนก เลยต้องมีการทำงานรวมกันครับ ส่วนบริษัทที่โครงสร้างขนาดใหญ่ เช่น ธนาคาร อาจจะแยกตำแหน่งนี้แบบชัดเจน โดยคนที่ดูแลด้านข้อมูลอาจจะอยู่ในแผนกไอที สายงาน Database Adminitrater หรือ Data Scientist ไปเลย ส่วนฝ่ายวิเคราะห์ข้อมูลก็เป็น Data Analyst ที่จบทางด้านการตลาด เศรษศาสตร์ บัญชีไปเลย

 

…ความรู้พื้นฐานที่ควรจะมี…

หลังจากที่พูดถึงรายละเอียดของงานและความรับผิดชอบไปแล้งจะเห็นว่าแต่ละงานที่ทำก็มีความแตกต่างกัน ซึ่งอาจจะไม่ต้องมีความรู้เหมือนกันก็ได้ มาดูว่าหากต้องการทำงานด้านวิเคราะห์ข้อมูลต้องใช้เครื่องมือหรือมีความรู้ด้านไหนบ้าง

  • MS Excel
    บางคนอาจเคยใช้ Excel มาบ้างเพียงแค่เบื้องต้น จัดเก็บข้อมูล ทำตาราง แต่ไม่รู้ว่า Excel สามารถทำได้มากกนั้น ซึ่งเป็นโปรแกรมพื้นฐานที่ควรรู้เพราะใช้งานตามหน่วยงานทั่วไปและไม่มีความซับซ้อน หากยังไม่รู้ว่าจะเริ่มตรงไหนสามารถศึกษา Excel ในการิวเคราะห์ข้อมูลได้ที่เว็บ Easy-Excel นอกจากนนี้ Excel ยังสามารถช่วยรวิเคราะห์ข้อมูล (Pivot) การจัดทำรายงานได้ด้วย
  • Database 
    ความรู้ด้านฐานข้อมูลเป็นสิ่งสำคัญอย่างหนึ่งเพราะต้องจัดเก็บข้อมูลที่มีขนาดใหญ่ ใช้พื้นที่ปริมาณมาก รองรับการขยายที่เพิ่มขึ้น การจัดเก็บข้อมูลที่ถูกต้อง เป็นระเบียบ ง่ายต่อการใช้งานจะช่วยให้การนำข้อมูลมาใช้ได้ง่ายขึ้น
  • MS Access
    MS Access ก็มีความสำคัญมาก เพราะบางครั้งข้อมูลมีปริมาณมากหรือขนาดใหญ่ไม่สามารถทำงานบน Excel ได้จะต้องใช้ access เข้ามาช่วยและยังทำงานได้เร็วกว่าเนื่องจาก Access มีเครื่องมือที่ช่วยสร้าง Query ได้ง่ายเพียงแค่ลาก-วาง ก็สามารถเรียกดูข้อมูลได้แล้วไม่จำเป็นต้องเขียนคำสั่งและใช้เป็นที่เก็บข้อมูลชั่วคราวในการวิเคราะห์โดยไม่ต้องยุ่งกับฐานข้อมูลหลัก
  • SQL
    บางครั้งการวิเคราะห์ข้อมูลอาจจะมีความซับซ้อนเช่น ฝ่ายการตลาดต้องการข้อมูลยอดขาย 5 ปีย้อนหลังของลูกค้า 5 จังหวัดได้แก่…… ที่อยู่อำเภอเมือง โดยช่วงอายุ 25-35 ปีทีจบปริญญาตรีและแต่งงานแล้ว โอ้โหเงื่อนไข (Criteria) เยอะขนาดนี้ Excel จะทำลำบากหน่อยแต่ถ้าเราใช้ Access ก็จะเร็วกว่า เพราะเราสามารถเขียนคำสั่ง Sql เพื่อดึงข้อมูลข้อมูลได้เลยหรือข้อมูลนั้นอยู่ในระบบอยู่แล้วเราก็ไม่จำเป็นต้องดึงข้อมูลออกมาทั้งหมดแต่เขียนเงื่อนไข where, and, or, join, select, from, group อืนๆ ดึงเฉพาะข้อมูลที่ต้องการออกมาก็พอ
  • Programming
    ความรู้ด้านนี้ไม่ได้ระบะเจาะจง เพราะอาจจะมีฝ่าย IT อยู่แล้วแต่ก็ว่ามีความจำเป็นเหมือนกันเช่น บางงานที่ต้องทำบ่อยๆ เป็นประจำหรือทำซ้ำๆ ทุกวันอาจจะเสียเวลาถ้ามีความรู้ด้านโปรแกรมและสามารถเขียนโปรแกรมได้ก็จะช่วยลดภาระงานของเราได้เช่น การเขียน Excel VBA หรือ Macro Excel
  • Data Relational
    ความสัมพันธ์ของข้อมูลจะคล้ายกับ ER หรือ Relational Data Model ในเรื่องฐานข้อมูลแต่อาจจะไม่ลึกขนาดนั้นเพราะเป็นความสัมพันธ์ของข้อมูลที่อยู่ในรูปแบบไฟล์หรือ Excel ไม่ได้ไปดูถึงการจัดเก็บในฐานข้อมูล ในส่วนนี้จะต้องรู้ว่าข้อมูลที่มีในแต่ละไฟล์ หรือตารางมีความสัมพันธ์กันยังไงเช่น มีข้อมูล 3 ตารางคือ ตารางยอดขาย ตารางข้อมูลพนักงานขาย ตารางลูกค้าตามหลักก็ต้องเก็บแยกการแล้วมีคีย์ของแต่ละตารางเพื่อเอาไปเชื่อมกับตารางอื่นๆ เราก็จะต้องรู้ว่า

    • ตารางยอดขายมีรายละเอียดลูกค้าคนไหน (key) และมีมีพนักงานขายคนไหนที่เชื่อมกันอยู่ (key)
    • ตารางพนักงานงานมีลูกค้าคนไหนบ้างที่ (key) คนนี้ขายสินค้าให้ มียอดขายเท่าไหร่ เป็นต้น
  • ช่างสังเกต
    ข้อนี้มีความสำคัญอีกอย่างหนึ่งเพราะการวิเคราะห์ข้อมูลเราต้องสังเกตข้อมูลที่ได้มาว่ามีอะไรผิดปกติหรือข้อมูลไม่ถูกต้อง เช่น บริษัทขายสินค้าตามบูธมักจะขอข้อมูลลูกค้าที่สนใจผลิตภัณฑ์และรายละเอียดติดต่อกลับเป็นอีเมล์หรือเบอร์โทรส่งให้นักวิเคราะห์ข้อมูลนำเข้าสู่ระบบเพื่อให้แผนกอื่นติดต่อลูกค้า หากเราไม่เช็คหรือตรวจสอบข้อมูลที่ได้มาว่าถูกต้องหรือไม่ก็อาจจะเป็นปัญหาได้ บางครั้งลูกค้าให้เบอร์ไม่ครบ 9 ตัว หรือเป็นเบอร์มือถือที่ไม่ได้ขึ้นต้นด้วย 087, 089, 086 หรือข้อมูลอีเมล์ที่แปลกๆ ไม่มี “@” ทำให้ติดต่อลูกค้าไม่ได้เป็นต้น เมื่อนำเข้าสู่ระบบก็จะเป็นข้อมูลที่ไม่มีคุณภาพ ไม่สามารถใช้งานได้

…ตำแหน่งงานที่คล้ายกัน…

  • Business Analyst ยังต้องใช้ความรู้ด้านวิเคราะห์ข้อมูลบ้าง แต่เน้นขอบเขตงานด้านวิเคราะห์ธุรกิจมากว่าข้อมูล
  • MIS เน้นการทำงานด้านสรุปผลข้อมูล จัดทำรายงาน อาจจะมีเครื่องมือที่มาช่วยงาน
  • Business Intelligent (ฺBI) เน้นการิวเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เครื่องมือและเทคโนโลยีรวมรวบข้อมูล ที่มีความรวดเร็ว และดูข้อมูลได้หลายมุมมอง เพื่อใช้ตัดสินใจการดำเนินงานด้านธุรกิจ
  • ตัวอย่างตำแหน่งงานยกมามีความเกี่ยวข้อมูลข้อมูลทังสินแต่ มากหรือน้อยขึ้นอยู่กับงานแต่ละที่กำหนดให้

อันนี้ก็เป็นตัวอย่างคร่าวๆ ของการทำงานสายนักวิเคราะห์ข้อมูลนะครับ ซึ่งยังมีรายละเอียดอีกค่อนข้างมาก ถ้ามีอะไรเพิ่มเติมจะมาเขียนอัพเดทใหม่หรือถ้าใครมีข้อเสนอแนะก็แนะนำได้นะครับ

เขียน Jun,2016
อัพเดท May,2017

,